معرفي انجمن تغذيه ايران (اتا)

 

در کشورهای در حال توسعه که روند رشد و توسعه توجه دولت را از برخی از زیر ساختهای حیاتی بدنه کشور دور می کند، معمولاً رشدی نامتقارن به همراه بروز بسیاری از موانع بر سر راه توسعه پایدار بروز می یابد. اما واقعیت این است که افزایش تصدی‌گری دولت در این میان برای کاهش عوارض ناخواسته روند توسعه، آن را از هدف اصلی خود یعنی تجمیع کل قوای اجتماعی و حرکت دهی آنها به سمت برنامه های توسعه ای دور می سازد. از این رو یک ساز و کار پیشگیری توانمند در این مرحله از رشد اجتماعی که ریشه در افزایش سطح آگاهی عمومی و رشد سطح سواد و فرهیختگی ملی دارد، تشکیل هسته های خود جوش و مردم نهاد در سطح اجتماع است. در حقیقت افراد در جوامعی که مسئله حقوق بشر در آنها نهادینه شده است و روند اطلاع رسانی به عموم مردم در حد قابل قبولی رشد کرده است، در قالب نهادهای غیر دولتی و خودجوش مشکلات اجتماعی، فرهنگی و سیاسی را که به دلایل ذکر شده از از دید دولت و سیاستگزاران دور مانده است را یافته و در جلوی دید مسئولان امر و سیاستگزاران کلان قرار می‌دهند. به عبارتي ديگر مي‌توان گفت با گسترش هرچه بيشتر نهادهاي مدني در يك جامعه، برون‌رفت از مسائل و معضلات اجتماعي با كمترين عوارض جانبي روند توسعه امكان‌پذير خواهد بود. علاوه بر این ارائه راهکار برای رفع مشکلات موجود و تبدیل شدن این نهادها به بازوی اجرایی دولت در راستای سیاستهای خصوصی سازی و کوچکتر شدن دولت، این نهادها را به یکی از ارکان توانمند، کارا و لاینفک توسعه پایدار تبدیل كرده‌است.

آنچه پیشرفت و توسعه روز افزون نهاد های غیر دولتی را در جوامع مدنی در پی داشته است و نقش این نهادها را در فعالیتهای اجتماعی برجسته تر کرده است، عموماً عدم توانايي كافي درکنترل، پایش و ارائه خدمات در تمامي سطوح اجتماعي از سوی دولتهای مرکزی بوده است. از این رو در راستای کوچک تر کردن دولت و هدفمند کردن ارائه خدمات و همچنین گسترش طیف فراگیری آن، دخیل کردن مشارکتهای مردمی امری است ضروری. از سویی دیگر افزایش آگاهی مردم و تمایل آنها برای دخالت در سیاست و همچنین روندهایی که بر کیفیت زندگی افراد جامعه تأثیر می‌گذارند، و از سویی دیگر گسترش روحیه مسئولیت پذیری اجتماعی و پاسخگویی به آنچه مد نظر شهروندان است، چه در سطح محلی و چه در سطوح ملی و بین المللی، فعالیت این نهادها را بسیار برجسته ساخته است و در این میان گسترش سطوح ارتباطات نیز باعث سهولت و تسریع تبادل اطلاعات شده است که پیشرفت هر چه بیشتر سازمانهای غیر دولتی را به همراه داشته است.

با عنايت به مسائل ياد شده به منظور گسترش هر چه بیشتر امنیت غذایی در جامعه و همچنین هدفمند کردن هزینه های مصرفی برای گسترش هر چه بیشتر بهبود وضعیت تغذیه جامعه و در دیدگاهی وسیعتر توسعه نیروی انسانی کارآمد، حمایت مراجع ذیربط از گسترش نهادهای مدنی فعال در حوزۀ سلامت، تدبیری است جامعه نگر و ضامنی معتبر برای توسعه همه جانبه. به بیانی دیگر به منظور کاهش تبعات جهانی شدن و تطابق هر چه بیشتر با این پدیده و گذر موفقيت آميز از گذر دموگرافيك و تغذيه‌اي، حمایت هر چه بیشتر از گسترش نهادهای مدنی بسیار خردمندانه می‌نماید. گسترش ارتباطات بین المللی نیز در این میان بر کفایت عملکردی و خلاقیت در نحوۀ ارائه خدمات و پیش بینی معضلات باید مورد توجه قرار گیرد.

مقوله غذا، تغذیه و امنیت غذایی، مسئله ای است که می توان اذغان کرد که به غیر از یک دهه اخیر، در دهه های پیش و پس از انقلاب و همچنین دوران جنگ تحمیلی توجهی در خور به آن نشده است. از طرفی دیگر سیاستهای غذایی ناصحیحی که عموماً در دوران جنگ تحمیلی اتخاذ شده اند، (تخصیص یارانه های غیر هدفمند به روغنهای جامد، قندهای ساده و ...) توانسته اند الگوهای غذایی ناصحیح را جایگزین الگوهای غذایی سنتی کنند و از سویی دیگر تاخت و تاز مظاهر مدرنیته و تبعات صنعتی شدن به داخل کشور نیز با مسائل یاد شده دست به دست هم داده و سوء تغذیه پنهان، چاقی های مفرط، بیماریهای مزمن و ناتوان کننده را در سطح اجتماع گسترش داده‌اند.

انجمن تغذيه ايران (اتا) با نگاه به این کاستی ها و با رویکردی مناسب به ارتقاء سطح سلامت اجتماعي، نخستين انجمن علمي در حوزه غذا و تغذيه است كه در نظام جمهوري اسلامي ايران با شماره 3034 به ثبت رسيده است. اين انجمن بر پايه سه اصل ناوابستگي به فرد يا سازمان خاص، درگير كردن هر چه بيشتر اعضا در فعاليتهاي آن و حفظ كيفيت علمي انجمن، در سال 1363 بنياد نهاده شد و با همکاري داوطلبانه آن دسته از اعضاء که صميمانه وقت و انرژي خود را براي پيش برد هرچه بهتر اهداف آن صرف مي‌کنند فعاليت مي‌كند. انجمن تغذيه ايران عضو اتحاديه بين المللي علوم تغذيه و فدراسيون انجمن هاي تغذيه آسيا مي‌باشد.

 

فلسفه تأسيس انجمن تغذيه ايران

 

در قرن اخیر پس از پایان یافتن جنگ تحمیلی و استقرار سیاسی، کم کم توجه خاصی به مقوله امنیت غذایی معطوف شد. از طرفی نیز گسترش دانش تغذیه و حضور رو به رشد دانش آموختگان این رشته در سطح جامعه و امکان ادامه تحصیل این متخصصین حتی تا درجه دکترای تخصصی و همچنین شکل گیری نهادهای غیر دولتی چون انجمن تعذیه ایران (اتا)، همگرایی خاصی به نظرات و پیشنهادهای افراد متخصص داده و نتایج حاصل از بررسی شرایط موجود را به گوش سیاستمدارن رسانید. در كشور ما رشته علوم تغذيه، در مقايسه با ساير رشته‌هاي علمي، رشته جديدي از دانش و معارف انساني محسوب مي‌شود. تدريس و تحقيق در رشته تغذيه در ايران از اوايل دهه 1340 آغاز شد و به تدريج گسترش يافته‌است. از همان زمان نياز به نوعي تشكل علمي و حرفه اي به گونه‌اي كه متخصصان و دست اندركاران اين رشته بتوانند به تبادل نظر، بسط آگاهي و مبادلات تجربيات خود در زمينه هاي علمي و فني بپردازند احساس مي‌شد، تا اين كه در خرداد ماه سال 1363 سيزده نفر از خبرگان تغذيه گرد هم آمدند و انجمن تغذيه ايران (اتا) را تأسيس كردند. از رويكردهاي اصلي اين انجمن شناساندن و گسترش دانش تغذيه در جامعه و حفظ شئون اجتماعي تغذيه شناسان است.

 

اعضاي هيئت مؤسس انجمن تغذيه ايران

 

1. شهين آيت الله مددي
2. دكتر محسن باوندي
3. دكتر مصباح الدين بلاغي
4. دكتر ابولقاسم جزايري
5. ناهيد حاجيان
6. دکتر طاهره حسيني نيا
7. دكتر شهناز روانشاد
8. دكتر فريدون سياسي
9. نوشين شهيدي
10. دكتر مينودخت فروزاني
11. دكتر مسعود كيمياگر
12. دكتر مهشيد لطفي
13. دكتر حسن محمديها

فعاليت ها و دستاوردهاي اتا

 

انجمن تغذيه ايران از زمان تأسيس در سال ١٣٦٤ تا کنون سه دوره مشخص فعاليت را پشت سر گذاشته است. در دوره نخست كه از زمان تأسيس تا سال ١٣٦٩ به طول انجاميد، هيئتهاي مديره انجمن كوشيدند "اتا" را به دولت مردان، بويژه مسئولان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و به جامعه تغذيه شناسان كشور و نهادهاي فعال در حوزه سلامت در جهان بشناسانند و ساختار تشكيلاتي آن را سازمان دهند. در طي اين دوره، به رغم شرايط جنگ تحميلي و محدوديتهاي ناشي از آن، "اتا" عضو IUNS (اتحاديه بين المللي علوم تغذيه) و FANS (فدراسيون انجمن‌هاي تغذيه آسيا) شد. از ديگر دستاوردهاي اين انجمن در اين دوره انتشار ١٣ شماره از "خبرنامه اتا"، تشكيل دو مجمع عمومي و برپايي همايش نقش رژيم و رژيم شناس در خدمات بهداشتي- درماني بود. همچنين اين انجمن موفق شد كه نظام ويژه تشكيلاتي خود را در اين دوره به دست آورد. مجموعه سياستهاي اتخاذي و نتايج عملكرد موفق انجمن تغذيه ايران در اين دوره باعث شد تا در سال 1369 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي براي نخستين بار، رسماً با "اتا" مكاتبه كرده و برگزاري كنگره تغذيه را به "اتا" واگذار كند. در پي اين مسئله نخستين كنگره تغذيه ايران در آذر ماه ١٣٦٩ در تهران برگزار شد كه به جرأت مي توان گفت يكي از كم نظير ترين كنگره هاي علمي از نظر محتوا و تنوع مطالب بوده‌است به طوري كه قطعنامه آن از پربارترين مدارك علمي موجود در زمينه مسائل و مشكلات تغذيه اي كشور است و براي نخستين بار در آن توجه ويژه‌اي به رويكردهاي اجتماعي مسائل تغذيه معطوف شده است. از ديگر مواد اين قطعنامه برگزاری کنگره کشوری تغذيه هر دو سال يکبار در يکی از دانشگاه های علوم پزشکی کشور بود. برگزاري دومين و سومين كنگره تغذيه ايران، كه به ترتيب در سال های ١٣٧١ و ١٣٧٣ توسط دانشگاههاي علوم پزشكي تبريز و اصفهان برگزار شد، از ديگر پيامدهاي نخستين كنگره تغذيه ايران است. در دوره دوم كه از سال ١٣٦٩ تا ١٣٧٥ ادامه داشت، اتا دستاوردهاي فراواني داشته است كه از آن جمله مي‌توان به موارد زير اشاره كرد:

 

· پيشنهاد ايجاد شوراي غذا و تغذيه كشور
· تدوين و نهايتاً به تصويب رساندن برنامه دكتراي علوم تغذيه
· تدوين برنامه كارشناسي رژيم شناسي
· برگزاري كارگاه آموزشي در مباحث ويژه تغذيه در همدان
· برگزاري چندين دوره بازآموزي رژيم شناسان
· كمك به تدوين برنامه كشوري اختلالات ناشی از کمبود يد (IDD) و ايجاد كميته كشوري آن
· تدوين برنامه بازآموزي تغذيه ٢٥ ساعته پزشكان عمومي
· برگزاري سمينار مسائل پژوهش غذا و تغذيه كشور
· شركت در تدوين اولويت‌هاي پژوهشي تغذيه کشور
· شركت فعال در كميته كشوري تغذيه و تدوين برنامه ٥ ساله تغذيه وزارت بهداشت
· شركت فعال در بازبيني متون آموزشي مهارت هاي سرپرستي در برنامه تغذيه براي مديران و كارشناسان بهداشتي و متون آموزشي تغذيه براي كارشناسان و مربيان بهداشتي و بهورزان
· كمك و شركت فعال در برگزاري نخستين كارگاه آموزشي تغذيه براي كارکنان رده مياني ارائه خدمات بهداشتي و درماني
· برگزاري مسابقات نقاشي، روزنامه ديواري و پوستر در زمينه تغذيه و مواد غذايی و همچنين شركت در جشنواره‌ها و همايشهاي عمومي و تخصصي براي اشاعه فرهنگ صحيح تغذيه‌اي در سطح كشور
· برگزاري سخنراني هاي علمي ماهانه
· همكاري با برنامه هاي علمي صدا و سیما
· تدوين و چاپ چندين پمفلت، بوكلت و كتاب رژيم درماني
· و ده ها فعاليت دیگر